Hartfalen nieuws uit Rome...

Uitgegeven: 06-09-2016

Prof.dr. Y.M. Pinto
hartfalenspecialist
AMC, Amsterdam




Afgelopen ESC in Rome was er natuurlijk genoeg te beleven op het gebied van hartfalen. Na jaren van droogte zien we nu na het doorslaande succes van de PARADIGM-HF studie het razendsnelle binnenrollen van de eerste ARNI, Entresto®, in de dagelijkse praktijk. Zo waren er de eerste abstracts over de gevolgen van de omzetting van standaard-therapie (ACE-remming) naar Entresto®. In een zgn. Rapid Fire Session toonde Dr. Wurm dat bij patienten die zijn omgezet er een toename optrad van circulerend angiotensine. Niet alleen angiotensine II maar ook metabolieten zoals het aloude Ang 1-7, zodat we de te verwachten effecten van angiotensine-blokkade hierin herkennen die samen met de remming van het endopeptidase tot een verschuiving leidt in neurohormonen die wellicht een deel van de gunstige effecten verklaart.

Ook zien we nu de substudies van de PARADIGM verschijnen met onder andere het effect van de ARNI op biomarkers die suggereren dat er ook verminderde fibrose optreedt.

Verder een aantal opvallende zaken. Opnieuw studies met stamcellen en, U raadt het al, geen voordeel van in dit geval mesenchymale stamcellen. De in de laatste jaren gekozen aanpak lijkt te weinig vruchten af te werpen en het lijkt erop dat alleen bij een drastisch nieuwe benadering er wellicht hoop zou kunnen zijn voor stamceltherapie bij hartfalen.

Opvallend ook de hier reeds besproken DANISH study. Zoals inmiddels in de New England te lezen géén overall mortaliteitsvoordeel voor ICD’s bij patiënten met niet-ischemisch hartfalen, wat lijkt te worden veroorzaakt door de relatief hoge sterfte aan andere (niet plotse) dood bij de oudere patiënten.

Maar ook zeer opvallend: géén voordeel van telemonitoring. Opnieuw een onderwerp dat enorm sterk naar voren is gebracht en waar van alle kanten veel van werd verwacht.

Dr.Boriani presenteerde de MORE-CARE studie waarbij 917 patiënten werden gerandomiseerd naar een ‘remote’-groep (eerst vier maanden op afstand, daarna 8 maanden in de kliniek, en daarna nog 12 maanden op afstand) versus de controlegroep met alle follow-up-bezoeken in de kliniek. Helaas werd de studie voortijdig beëindigd i.v.m. inclusieproblemen, zodat harde conclusies niet te trekken zijn. Er werd geen verschil gezien in het primaire eindpunt (sterfte) en eigenlijk, meest opvallend, was er geen verschil in ziekenhuisopnames. Er was wel een kostenbesparing maar deze lijkt geheel besloten in het ontwerp van de studie met veel minder poli-bezoeken in de ‘remote’ arm en was buitengewoon bescheiden: kostenbesparing €28,99 per patiënt...

Gezien de nog steeds beperkte technologie zal ook hier eerst door de ingenieurs nog wat extra’s moeten worden gebracht, wil een meer complete, geïntegreerde vorm van telemonitoring duidelijkere voordelen gaan opleveren.

« Vorige pagina